Sự cảm hóa diệu kỳ

By -

Có người nói với tôi: “Hơn 102 năm trước, Võ Giáp (tên khai sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp) cất tiếng khóc chào đời (25/8/1911) chắc chẳng mấy ai quan tâm ngoài gia đình cụ Võ Quang Nghiêm (thân sinh Đại tướng). Nhưng khi thời khắc Đại tướng đi về cõi vĩnh hằng đã trở thành tiêu điểm thời sự của cả Việt Nam và thế giới, loài người tiến bộ trên khắp năm châu nghiêng mình kính cẩn trước anh linh của danh tướng văn võ toàn tài đã đi vào huyền thoại”.

Quả thật, khoảng thời gian Đại tướng từ lúc trút hơi thở cuối cùng (4/10/2013) đến khi về nằm trong lòng đất mẹ Quảng Bình (13/10/2013) là 10 ngày, khắp nơi nơi đâu đâu cũng thấy xúc động, lòng tiếc thương trào dâng, truyền hình liên tục phát lại những bộ phim tư liệu trong và ngoài nước về ông, những bộ phim điện ảnh, vở kịch sân khấu về Điện Biên Phủ nơi vinh danh tên tuổi lẫy lừng của ông. Một điều khác lạ, trong ánh mắt cha tôi trở nên dịu hẳn, ông ít nhiều đã biết về Đại tướng, nhưng từ khi nghe tin Đại tướng mất, ông giữ khư khư chiếc ti vi không rời, theo dõi tất cả những gì liên quan về vị tướng tài. Cha tôi là một người cứng rắn, ít khi bày tỏ cảm xúc, chưa bao giờ tôi thấy nước mắt rỉ ra từ đôi mắt sắc lạnh ấy, thế mà khi nhìn những cảnh người dân bày tỏ tiếc thương tiễn đưa Đại tướng về nơi an nghỉ cuối cùng, tôi thấy cha rơi lệ.

Tôi bắt đầu lùng đọc tất cả những gì về người được xem là “1 trong 10 vị tướng vĩ đại nhất của thế giới”, chỉ một lời giới thiệu thế thôi cũng đủ thấy tầm cỡ của một con người sao mà lớn lao vời vợi quá, hơn thế còn đưa vị thế của một nước – nơi sản sinh ra con người đó lên tầm cao của thời đại, sánh ngang cùng thế giới, ắt loài người cũng phải vị nể phần nào dân tộc ấy. Ôi, cũng là con người nhưng phải chăng là những năm tháng qua ta đã “sống hoài, sống phí”, đã đọc những gì, đã xem những gì, đã nghe những gì – những điều tầm thường nhỏ nhặt, đôi khi khiến con người ta trở nên mụ mị, đớn hèn. Thật may, giây phút con người vĩ đại ấy nằm xuống đã thức tỉnh những u mê. Người quá! Người đã cho ta biết phải sống sao cho đúng chữ Người.

Những cuộc nói chuyện, những lời nói của vị tướng mà như cha tôi kể là rất giỏi ấy được phát lại. Người phát thanh viên nói: “Những lời nói sau đây là của một vị tướng đã đi vào huyền thoại ngay từ khi còn sống, đã được rất nhiều tướng lĩnh bên ta hay bên địch đều ngưỡng mộ và kính phục…”. Sao thế nhỉ, bên ta ngưỡng mộ là đúng rồi, thắng thì ai mà chả ca ngợi, nhưng kẻ thua cuộc thì thường tức tối, không khuất phục mới phải chứ, tôi tự hỏi. Nhưng những gì mà tôi biết được sau đó đã cho tôi vỡ òa, ngỡ ngàng và tâm phục. “Tướng Giáp chưa bao giờ gọi chúng tôi là những kẻ xâm lược, ông nói đó là những kế hoạch từ những sai lầm, và ông đã đúng vì đã cho chúng tôi nhận ra một chân lý thế nào là sai lầm” – một tướng lĩnh cao cấp của phía đối địch năm xưa, phát biểu trên truyền hình. Sau đó là một ông già với tóc và hai hàng lông mày đều bạc phơ mặc bộ đồ quân phục đã bạc màu, ánh mắt có phần mệt mỏi nhưng sáng và rất có thần, mỉm cười điềm đạm xuất hiện. Người dẫn chuyện kể lúc đó ông đã 93 tuổi. Đuôi mắt ông xuôi xuống về phía thái dương mà theo như quan điểm của mấy người giỏi xem tướng tôi đã đọc đâu đó thì mắt như thế là biểu hiện của người hiền, đức độ, không giống những hóa trang trên màn ảnh cho những đại tướng là mắt phải sắc và xếch ngược lên trông rất dữ tợn. Rồi ông – “Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 – 4/10/2013)” – dòng chữ hiện lên trên ti vi giới thiệu tên tuổi người xuất hiện trên màn ảnh, nói trong sự vui mừng vây quanh của mọi người dân mà 50 năm về trước ông đã gắn bó với họ. Đáng ra một thời gian dài xa cách đằng đẵng như thế có thể khiến người ta xa cách nhau, thậm chí quên hẳn nhau, nhưng không phải vậy. Một giọng nói cất lên khiến người nghe có cảm tình ngay, rất ấm áp, thấy dễ gần, đặc sệt chất giọng Lệ Thủy – Quảng Bình – vùng đất chôn nhau cắt rốn của ông mà năm xưa được ca tụng vì lúa tốt “Nhất Đồng Nai, nhì hai huyện”, Lệ Thủy là một trong “hai huyện” ấy. Tôi bắt đầu thấy thích thú khi nghe ông nói: “Chúc các cháu thiếu nhi học thật giỏi, nghe lời cha mẹ, nghe lời thầy cô giáo, học thật giỏi thì mới được cháu ngoan của Bác Hồ, học thật giỏi nhưng đừng có đánh nhau…” Thật hóm hỉnh, tất cả những người trên màn ảnh lẫn cả nhà tôi đều bật cười. Là vị đại tướng quân nhưng ông không khuyến khích đánh nhau, lạ quá, nhân văn quá, trong khi chúng tôi thì hiếu chiến và hiếu thắng lắm. Rồi ông nói tiếp, dù giọng có vẻ run run nhưng vẫn bình thản, điềm đạm, vui vẻ chan hòa: “Nói với nhau cả ngày cũng không hết chuyện, đồng bào cũng phải về làm nương, tôi cũng phải về Hà Nội. Chúc đồng bào…”. Tôi nghẹn ngào không biết những lời phát ra tiếp theo là gì nữa. Xúc động quá, một vị đại tướng quân ở tuổi gần đất xa trời rồi mà khi phát biểu thì câu đầu tiên lại dành cho các cháu thiếu nhi, những mầm xanh sẽ là tương lai của đất nước mai sau, tiếp theo là sự quan tâm đến đời sống của người dân đang còn vất vả, phải tranh thủ thời gian mà làm ăn, có làm mới có ăn, không làm thì đói, “đồng bào cũng phải về làm nương”, ôi dung dị và chân thành quá, ông không muốn vì ông mà bà con lỡ việc cấy cày. Đấy, tôi cứ tưởng một vị đại tướng là phải hò hét những lời đao to búa lớn, tôi đã như thế này, tôi đã như thế kia, nên bà con phải thế này, phải thế khác. Tuyệt nhiên không, hóa ra người dân ở đó gọi ông là “ông nội” là hoàn toàn có lý, phải có đức độ thế nào thì mới được họ yêu quý và kính trọng như thế.

Và ông đã để lại cho tôi ấn tượng thế nào mà ngay cả trong giấc mơ tôi đã thấy ông, gặp ông bằng xương bằng thịt, dù chỉ đó là giấc mơ không có thật. Có thể mấy ngày liền tôi “nghiên cứu” về ông, 16 giờ liền trong ngày mở mắt, dỏng tai đều xoay quanh cái tên Võ Nguyên Giáp. Khi trên truyền hình bắt đầu làm lễ truy điệu thì tôi đang ăn sáng với bát mì tôm dang dở, phía trong nhà cha mẹ và chú ruột tôi đang chăm chú dõi theo, hình như sáng nay cha chưa kịp đánh răng rửa mặt, vẫn ngồi lì ở ghế cố cho xong buổi lễ trên truyền hình, những gì ti vi đang nói tôi đều nghe khá rõ. Chợt ti vi vang lên: “Một phút mặc niệm bắt đầu…”, chẳng biết tôi đã bỏ bát mì tôm ăn dở xuống tự lúc nào, tự nhiên đứng thẳng lên tư thế nghiêm trang hướng về phía mặt trời đang đối diện với cửa sổ phòng ăn, hình như là tôi đã suýt nghẹn vì chưa kịp nuốt.

“A lô, nghe nói trong trụ sở ủy ban có lập bàn thờ Đại tướng cho bà con đến viếng có đúng không, đông không?” Đầu dây đáp: “Ừ, hôm qua đông lắm, thế cậu không tới à?”

“À ừ, cả ngày hôm qua muốn đi lắm nhưng mệt nên chịu! Thế hôm nay còn không?”

“Còn, quốc tang suốt hai ngày cơ mà!”…

Lần đầu tiên trong đời tôi thấy mình chuẩn bị đi viếng một người không hề quen biết, một cảm giác thật lạ lẫm nhưng có gì đó rất đỗi thân quen, nói chung là rất khó tả. Tôi có ruột rà máu mủ hay quen biết gì ông ấy đâu? Nhưng nếu không được đến thắp nén nhang hay chỉ là cái bái lạy dù chỉ là trước di ảnh ông già tóc bạc phơ đã nói trên truyền hình ấy thì tôi sẽ cảm thấy rất tiếc nuối, vô cùng tiếc nuối, có thể sẽ mất mát một thứ gì đó rất lớn mà nếu sau này kịp nhận ra thì đã muộn. Hình như là tôi đã bắt đầu một cảm giác ngưỡng mộ con người đó, là thầy giáo dạy lịch sử, chẳng hề được đào tạo về quân sự, tất cả hiểu biết về quân sự chỉ là tự tìm đọc, tự học về những anh hùng trong quá khứ, thế mà đã chỉ huy quân dân mà gốc gác là những người nông dân chân lấm tay bùn đánh tan tác những đội quân nhà nghề hùng mạnh nhất xâm lược đất nước này, nơi tôi đang được sống trong hòa bình, độc lập, tự do.

Lục cả tủ áo quần của cả hai anh em tôi mới chọn đủ bộ đồ màu đen, trước con người mình ngưỡng mộ ấy phải ăn mặc sao cho đúng với sự tôn nghiêm, tôi tự nghĩ vậy. Rồi thì tất cả mọi thứ cũng đã gọn gàng tươm tất, cùng mọi người đứng trang nghiêm trước di ảnh vị anh hùng dân tộc. Trong giây phút ấy tôi chợt lý giải được sự lạ lẫm và thân quen là như thế này: cũng là đi viếng người quá cố nhưng là người không quen biết, chưa từng gặp nhau ngoài đời để chào hỏi lấy một lời, song lại là người vô cùng thân thiết của cả một dân tộc, người đã làm nên những chiến công vĩ đại, làm rạng danh dân tộc ấy, vinh quang của vị anh hùng cũng là vinh quang của dân tộc ấy, và tôi may mắn là một người con, người cháu của dân tộc này, thế thì một lần nữa tôi lại rất may mắn khi cuộc đời tôi có được phút giây tạ ơn, đứng nghiêng mình bái biệt trước bàn thờ mang di ảnh người anh hùng mà cả thế giới tiến bộ đều ngưỡng vọng, tự hào biết nhường nào, vỡ òa biết nhường nào.

Lần đầu tiên trong đời, tôi đi viếng người quá cố mà không đem theo đồ phúng điếu. Cha kể, ngày trước người ta đi viếng người chết thường mang theo bó nhang lẫn vàng mã, ngày nay đã tiến bộ và lịch sự hơn nhiều, người đến viếng chỉ cần mang theo phong bì có đề tên (để đỡ mất công người ngồi ghi chép xem có ai tới viếng), trong đó là tiền tùy theo tấm lòng và sự thân thiết của người viếng với người quá cố hay người thân của người quá cố. Tóm lại là nhiều khi sự đi viếng chỉ là nghĩa vụ buộc phải đi, chứ chưa hẳn “nghĩa tử là nghĩa tận”. Tôi cũng đã nghĩ như thế. Nhưng hôm nay thì hoàn toàn khác hẳn, một ngày đại tang của đất nước mà tôi chưa từng được chứng kiến, hàng triệu người cùng hướng về một anh linh, những tấm lòng thành kính biểu hiện trong sự trang trọng, trang phục gọn gàng đúng nghi thức, trong những ánh mắt ngưỡng mộ, trong những giọt nước mắt tiếc thương như thể mình mất đi một người thân. Tôi chợt nhận ra rằng, thường ngày con người ta chạy theo những xô bồ của cuộc sống, thậm chí ghen ăn tức ở lẫn nhau hay những người xa lạ khắp các miền quê chưa từng gặp mặt nhưng khi những biến cố lớn như thế này xảy ra thì họ lại tìm về, đứng kề vai cạnh nhau, chung niềm suy nghĩ, chung nỗi tiếc thương, nghĩa là sức mạnh của sự đoàn kết ấy là mãi mãi vô biên. Và sẽ không có một thế lực đen tối nào có thể làm khuất phục nếu đã có một nguồn ánh sáng vĩ đại khiến lòng dân hướng về.

Dân tộc này mất đi một người con ưu tú nhưng đã gieo mầm cho những sự sống tốt đẹp tiếp tục tiến lên phía trước. Người mất đi nhưng tên tuổi người trường tồn mãi mãi vì những công lao vĩ đại đã hóa thành bất tử cùng đất nước, quê hương.

Phạm Anh Xuân

(Thôn Tây – Nhân Trạch – Bố Trạch – Quảng Bình)

Bình luận

Bình luận

Nhân Trạch Online là trang tin điện tử của làng Nhân Trạch, cập nhật thông tin mới nhất về con người, mảnh đất, tình hình kinh tế, xã hội của quê hương. Ban quản trị khuyến khích mọi tầng lớp viết bài và gửi cho NTO giúp trang thông tin điện tử của chúng ta luôn được cập nhật thường xuyên, kịp thời, nội dung ngày càng phong phú, đa dạng nhằm phục vụ bạn đọc.

Gửi phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>